Hekimin YouTube kanalı mevzuata uygun nasıl yürütülür?

Hekimin YouTube kanalı, Instagram hesabıyla aynı kurala tabidir: 12 Kasım 2025'te yürürlüğe giren sağlık tanıtım yönetmeliği. Video yalnız uzmanlık alanında, sağlığı koruyucu genel bilgi verebilir. Başlıkta üstünlük ve korku, açıklamada yönlendirme ve marka bağlantısı, yorumlarda kişiye özel teşhis olmamalı. Yapay zekâ kullanımı ise ayrıca beyan gerektirebilir.

Bu yazıda bunları yayın akışının sırasıyla ele alıyorum: başlık, içerik, açıklama, yorumlar, yapay zekâ.

YouTube yönetmelik açısından neden "televizyon" değil, "sosyal medya" sayılır?

Yönetmelik radyo ve televizyon için ayrı bir madde içeriyor (md. 9). Bu yayınlara katılan sağlık meslek mensupları programdan önce Ek-3'teki taahhütnameyi imzalıyor ve aykırı konuşmalar uzman komisyonca inceleniyor.

YouTube bu maddenin konusu değil. YouTube'a sosyal medya hükümleri uygulanıyor: madde 5'in ikinci fıkrası, sosyal paylaşım ve internet sitelerinde aynı ilkelere uyulmasını zorunlu tutuyor ve aykırı içeriği yapan ile paylaşan aynı derecede sorumlu sayıyor.

Bu cümle kanal sahibi kadar videoyu kurgulayan, başlığı yazan, kanalı yöneten ekibi de kapsıyor. Hekim olmayan bir program yapımcısı da paylaşan sıfatıyla sorumluluğun içinde.

Ek-3 YouTube için zorunlu olmasa da iyi bir kontrol listesi. Taahhütnamedeki maddelerden bazıları: kendi uzmanlık alanının sınırında kalmak, belirli bir hastanın teşhis ve tedavisine yönelik bilgilendirme yapmamak, sonuç garantisi vermemek, hastayı belirli bir kuruluşa yönlendirmemek, paniğe sevk edecek şekilde konuşmamak.

Başlık, kapak ve açıklama dili nasıl kurulur?

Başlık videonun vitrinidir. Yönetmelik vitrinle içerik arasında ayrım yapmıyor: başlıktaki ifade de tanıtım ve bilgilendirmenin parçası.

Başlıkta karşılaşılan riskler üç maddeye denk geliyor:

• Korku ve endişe (7/1-a): Görsel içeriklerde "toplumu endişeye sevk edici" görüntü ve ifadeye yer verilemez. Kapak görseli bu kapsamda.
• Kanıtsız sonuç (5/1-ç): Kanıtlanmamış yöntemle hastalığın tedavi edildiğine dair ifade kullanılamaz.
• Üstünlük algısı (5/1-h): Bir yöntemin ya da cihazın diğerlerinden üstün olduğu algısı yaratılamaz.

Şu başlık yerine bu başlık

Kapakta hekimin adı ve tescilli unvanı yer alabilir; ana dal ve yan dal uzmanlığı ile akademik unvan tanıtımın parçası (md. 4/1-ğ-2). Sertifikaya dayalı uzmanlık unvanı ise yazılamaz (5/1-d).

Açıklama kutusu için iki kural: marka ya da ürün tanıtımı yapılamaz ve bu amaçla internet bağlantısı verilemez (5/1-h); içerik ücret, indirim, kampanya bilgisi içeremez (5/1-m).

Bilgilendirme ile tanıtım arasındaki çizgi videoda nerede?

Yönetmeliğin tanımına göre hekimin tanıtım ve bilgilendirmesi dört şeyle sınırlı: uzmanlık, akademik unvan, hasta kabul zamanı ve yeri, alanıyla ilgili sağlığı koruyucu ve geliştirici bilgi (md. 4/1-ğ-2). Bu çerçeveyi aşan ve kişiyi ya da kurumu öne çıkaran her şey reklam tanımına giriyor (md. 4/1-d).

Videoda çizgiyi aşan kalıplar genellikle içerikte değil, kenarlarında beliriyor:

• Anlatımın sonuna eklenen "bu yöntemi kliniğimizde uyguluyoruz" cümlesi.
• Arka planda ya da çekimde öne çıkarılan cihaz markası.
• Konunun genel bilgiden çıkıp hekimin kendi başarı oranına kayması.
• Videoya eklenen hasta teşekkürü (5/1-e).
• Ameliyat ya da girişim anına ait hasta görüntüsü; bu, rıza olsa bile paylaşılamaz (7/1-h).

Konuklu formatlarda bir kural daha var. Sağlık hizmet sunumuyla ilgili bilgilendirmeyi yalnız konusunda yetkili sağlık meslek mensubu yapabilir (5/1-b). Kendi kanalımda "Asuman Uğur ile İyi Doktor" programını bu çerçevede yürütüyorum: her bölümde bir hekim konuk oluyor. Sağlık bilgisini konuk hekim veriyor; program sunucusunun işi soruyu kurmak, cevabı vermek değil.

Yorumlarda hasta soruları nasıl yönetilir?

Bu, sağlık kanallarının en çok zorlandığı alan. Üç kural geçerli.

Etkileşimin kapatılması. Madde 7/1-ğ, görsel içeriklere ait paylaşımların yorum, beğeni ve yeniden paylaşım gibi kullanıcı etkileşimlerine kapatılmasını zorunlu tutuyor. Hasta görseli içeren bir videoda bu kural tartışmasız uygulanır. Hasta görseli içermeyen genel bilgilendirme videosunu da kapsayıp kapsamadığı lafızdan kesin okunmuyor. İhtiyatlı yol, en azından hasta görseli içeren videolarda yorumları kapatmak, diğerlerinde aşağıdaki iki kuralı sıkı uygulamak.

Kişiye özel teşhis yok. "Bende şu belirtiler var, ne yapmalıyım?" sorusuna yorum altında verilen cevap, belirli bir kişinin teşhis ve tedavisine yönelik bilgilendirmeye dönüşür. Ek-3 bunu televizyon için açıkça taahhüt ettiriyor; aynı mantık yorum kutusunda da geçerli.

Yönlendirme yok. Madde 5/1-g, danışmanlık ve bilgilendirme gerekçesiyle yayın kanalları üzerinden belirli bir hekime ya da tesise yönlendirmeyi yasaklıyor. "Muayeneye gelin, bakalım" cevabı bu kapsamda.

Kanal yöneticisi için kullanılabilecek sabit cevap:

"Bireysel durumlar hakkında yorum üzerinden değerlendirme yapılamıyor. Belirtileriniz için bir hekime muayene olmanız gerekir."

Teşekkür yorumlarını sabitlemek ya da öne çıkarmak da, hasta memnuniyeti üzerinden paylaşım yasağına (5/1-e) takılır.

İletişim bilgisi ve randevu yönlendirmesi konabilir mi?

Konabilir, ama bilgi olarak; çağrı olarak değil.

Hasta kabul edilen zaman ve mahal bilgisi tanıtımın tanımında yer alıyor (md. 4/1-ğ-2). Açıklamada muayene adresi ve hasta kabul saatleri bu çerçevede durabilir.

Sınır yönlendirmede başlıyor. Madde 5/1-f, hastayı doğrudan ya da dolaylı biçimde hekime yönlendiren içeriği yasaklıyor.

Videonun reklam aracıyla öne çıkarılması da kapalı: sosyal medyada kayıt ancak ücretli, sponsorlu ve öne çıkmaya yönelik olmamak şartıyla mümkün (5/1-i). Tek istisnalar yeni açılan sağlık tesisinin ilk ayı (5/1-j) ve yurt dışına yönelik sağlık turizmi (md. 8).

Yapay zekâ ile üretilen içerik beyan edilmeli mi?

Burada üç ayrı kaynak var ve birbirine karıştırılmamalı.

1. Ticari Reklam Yönetmeliği, 1 Ağustos 2026. 01/07/2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle iki hüküm eklendi:

• Beyan (md. 18/8): Reklamlarda tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zekâ kullanılması ya da yapay zekâyla insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durum "açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde" belirtilir.
• Yasak (md. 27/12): Gerçek bir kişinin yapay zekâyla oluşturulmuş dijital kopyasının, bir hizmeti bizzat deneyimlediği ya da tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar yapılamaz.

Bu hükümler "reklam" içindir. Hekimin bilgilendirme videosunun zaten reklam olmaması gerekiyor. Ama içerik reklam sınırını aşarsa, beyan edilmemiş yapay zekâ kullanımı ayrı bir aykırılık olarak eklenir.

2. Sağlık yönetmeliği, görsel içerik. Yapay zekâ kelimesi geçmiyor, ama iki hüküm doğrudan ilgili: görseller üzerinde sonradan teknolojik değişiklik veya düzeltme uygulanamaz (7/1-e); görselin gerçek hastaya mı ait olduğu ya da alıntı mı olduğu belirtilmeli (7/1-g). Yapay zekâyla üretilmiş bir "hasta" görüntüsü bu iki hükümle bağdaşmaz.

3. YouTube'un kendi kuralı. YouTube, gerçekçi görünen değiştirilmiş ya da sentetik içeriğin yükleme sırasında beyan edilmesini istiyor ve sağlık gibi hassas konularda etiketi oynatıcının üzerinde daha görünür gösteriyor. Senaryo taslağı, altyazı gibi üretkenlik kullanımları bu beyanın dışında tutuluyor.

Pratik öneri: Açıklamanın sabit bir satırında yapay zekânın ne için kullanıldığını yazın. Örnek: "Bu videonun altyazıları yapay zekâ ile oluşturulmuş, hekim tarafından kontrol edilmiştir." Hekimin sesini ya da görüntüsünü yapay zekâyla üretmeyin.

Yayından önce son kontrol

1. Başlık ve kapak: korku, kesinlik, üstünlük ifadesi yok mu?
2. Konuşmacı: yalnız kendi uzmanlık alanında mı konuşuyor?
3. Görüntü: ameliyat anı, hasta teşekkürü, marka yok mu?
4. Açıklama: ürün bağlantısı, ücret, "hemen arayın" yok mu? Adres ve saat bilgi olarak mı duruyor?
5. Yorumlar: hasta görseli varsa kapalı mı, yanıt şablonu hazır mı?
6. Yapay zekâ: kullanıldıysa açıklamada yazıyor mu?
7. Tanıtım: video sponsorlu olarak öne çıkarılmıyor mu?

Hekim YouTube kanalları ve sağlık kurumlarının video ekipleri için kurum içi eğitim ya da yayın akışı danışmanlığı konusunda yazabilirsiniz: asumanugurtv@gmail.com